Forum Gerçek

AnasayfaForumları Okundu Kabul Et Bugünkü Mesajlar
Geri git   Forum Gerçek > Bir Yudum İnsan > Fen Bilimleri

Fen Bilimleri Biyoloji, kimya, fizik, matematik


Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler
Eski 22.01.2012, 00:43   #1
Çevrimdışı
Basakca
Müdavim

Kullanıcıların profil bilgileri misafirlere kapatılmıştır.
Standart Göğün Sessiz Kralları | Bulutlar

Göğün Sessiz Kralları
Bulutlar


Ankara’da Elmadağ'ın üzerini stratokümülüsler kaplamış. Bu alçak bulutlar kümülüslerin yayılıp yer yer birleşmesiyle oluşuyor ve hafif yağmura neden olabiliyor.


Başımızın üstündeki bu zenginliğin farkına varmak yeni bir dünyanın kapısını aralıyor. Çeşitli şekillere benzettiğimiz kümülüsler. Sert mizaçlı kümülonimbüsler. Alçak sis örtüleri stratüsler… Gökyüzünde sessizce kayıp giden bulutlar farklı farklı özellikler gösteriyor. Başımızın üstündeki bu zenginliğin farkına varmak yeni bir dünyanın kapısını aralıyor.


Bir bulut olsam hangisi olmak isterdim? Çocukluğumdan bu yana çize çize ezberlediğim pamuktan kümülüs mü, yoksa gökyüzünün en tepesinde asılı duran incecik sirrüs mü? Belki de geceleri ay etrafından hale oluşmasına sebep olan hayalet bulut sirrostratüs ya da çoğu insanın karamsar ortam oluşturmakla suçladığı stratüs… Bendeniz devasa bir kümülonimbüs olmak isterdim. Bu olağanüstü bulutun çok sevdiğim yağmuru ve gök gürültüsünü getirmesi ya da bulut gözlemcisi Gavin Pretor-Pinney’in onu “Darth Vader” karakterine benzetmesi nedeniyle değil. Yüksekliği 14 bin metre olan bir kümülonimbüsün ta tepesinden paraşütle atlamak zorunda kalıp mucizevi bir şekilde yere sağ salim inmeyi başarmış birinin, William Rankin’in öyküsü yüzünden…





Rize Ardeşen’deki Tobamzga Yaylası’nı bir buzul gölü süslüyor. Manzarayı, stratüs bulutları tamamlıyor.


Rankin’in bulutların gizemli dünyasını daha çok merak etmemi sağlayan hikâyesi şöyle: Askeri pilot olan Rankin, 1959 yılında rutin bir seyir uçuşu yaparken meteorologların yolda rastlayacağını söylediği devasa kümülonimbüsle karşılaşır. Ancak yüksekliğinin öngörüldüğü gibi 12 bin değil 14 bin metre olduğunu anlar. Bu “öfkeli” bulutun içinden geçmek ölümcül bir hata olacağından yükselip üzerinden geçmeye çalışır. Ancak 14 bin 300 metrede motoru bozulur. İntihar anlamına gelse de üzerindeki incecik kıyafete rağmen paraşütle atlama kararı alır. Aksi takdirde uçakla birlikte yere çakılacaktır. İşte hikâyenin bundan sonraki bölümü bulut araştırmalarında önemli bir dönüm noktası oldu, beni de bir “bulut gözlemcisi” yaptı. Bu arada Rankin’in hikâyesini ve bulutlarla ilgili keyifli bilgileri Gavin Pretor-Pinney’in TÜBİTAK Yayınları’ndan çıkan Bulut Gözlemcisinin Rehberi kitabından okuyabilirsiniz.







Yüksek dağlar hep bulutlarla birlikte akla gelir, başları çoğu zaman dumanlıdır. Kastamonu ve Çankırı il sınırındaki Ilgaz Dağı, çevresini saran kara bulutlarla daha da yüce görünüyor.


Adı bir tekerleme gibi olan “kümülonimbüs” bulutlarının içinde neler olduğunu bir düşünün. Bulutun üst bölümü buz kristallerinden oluşuyor. Bu bölümün derinliklerinde ortam karanlık, görüş alanı yok! Alçaldıkça türbülans artıyor. Rankin şiddetli rüzgârlar nedeniyle bir aşağı bir yukarı savruluyor. Bir noktadan sonra başlayan kocaman dolular savruldukça topladıkları su artıyor ve büyüyor. Dev doluların Rankin’e çarpma etkisini hayal bile edemiyorum. Pilot kendini bir süre sonra bulutun merkezinde karanlık bir tünelde buluyor. Bu sırada şimşekler ve gök gürültüleri başlıyor. Üstelik neredeyse burnun dibinde… Yoğun yağmurda boğulmamak için bazı anlarda nefesini tutuyor. Umudunu kesmek üzereyken bir anda paraşütü açılıyor. Bu andan sonra türbülans hafifliyor, dolu ve yağmur şiddetini gittikçe azaltıyor. Nihayet buluttan çıkan Rankin bir çam ormanına sağ salim iniyor. Atladığı andan yere düşene kadar tam 40 dakika boyunca gökyüzünün en şiddetli bulutunun içinde oradan oraya savrulan Rankin’in bu deneyimini anlattığı kitabının adı ne dersiniz? Gök Gürültüsüne Binmiş Adam…






Niğde’nin Çamardı ilçesinin göğünü altokümülüs lenticularis bulutları güzelleştiriyor. Bu bulut, dağların üzerinden geçen havanın itmesiyle mercek şekli almış.


Bulutlar… Kimini kümülonimbüs olma sevdasına düşüren, kimine hayal kurdurup uzaklara götüren, benzetme oyunu oynatan, yağmur ve gölggetiren çeşit çeşit bulutlar. Kümülüsler, stratokümülüsler, stratüsler, altokümülüsler, altostratüsler, sirrüsler, sirrokümülüsler, sirrostratüsler, nimbostratüsler, kümülonimbüsler ve daha neler neler… Adı belki de size çok yabancı gelen bu bulutları gözleyen insanlar var. Yukarıdaki hikâye sayesinde ben de bunlardan biri oldum. Bir bulut gözlemcisiyim. Rahmetli anneannem ben küçükken sıkça söylerdi: “Aklın hep havada!” Haksız da değil, büyüyünce önce kuş gözlemcisi oldum şimdi de bulut!


10 Temel Bulut Cinsi

Bulut gözlemcisi olmak için önce temel bulut cinslerini tanımakla yola koyulmalı. Gavin Pretor- Pinney imzalı The Cloud Collector’s Handbook kitabının bu konuda iyi bir kaynak olduğunu hatırlatalım.




__________________
"Ey egosu boyundan büyük insan..
Bir gün ölüp toprak olacaksın. Bir tohum filizlenecek ot olacaksın, bir öküz seni yiyecek ve atık olacaksın.. Yani hep aynı kalacaksın."

  Alıntı ile Cevapla
6 Üyemiz Basakca'in Mesajına Teşekkür Etti.
Eski 22.01.2012, 00:59   #2
Çevrimdışı
Basakca
Müdavim

Kullanıcıların profil bilgileri misafirlere kapatılmıştır.
Standart Cevap: Göğün Sessiz Kralları | Bulutlar




Kümülonimbüs bulutları yağış ve gök gürültüsü getiriyor. Amasya Merzifon’da bu sefer doluya neden olmuşlar.

Pamuk bulutları olarak tanınan kümülüslerin (Latince “yığın” anlamına geliyor) çoğu bilinenin aksine yağmur getirmez. İyi hava bulutlarıdır. Uygun koşullarda birleşip yağmur bulutlarını oluşturanları da yok değil. Tabanları düz, üst kısımları genellikle karnabahar gibidir. Kümülüsleri çeşitli şekillere benzetme oyununu mutlaka oynamışsınızdır.


Grili-beyazlı stratokümülüsler en yaygın bulutlardandır. Yer yer birbiriyle birleşmiş, yer yer küçük boşluklar olacak şekilde gökyüzünü tamamen kaplamış kümülüs bulutlarına benzerler. Ara sıra hafif bir yağmur atıştırmasına neden olur. Kuş gözlemi yaparken en sevdiğim bulut çeşididir. Bol gölgeli ve serin!





Altostratüsler, Sinop İnceburun’da olduğu gibi geniş alanları kaplayabilen, şekilsiz ya da lifli bulutlar.


Stratüsler alçak sis örtüleridir. Gökyüzünü tamamen kaplarlar ve belirli bir şekilleri yoktur. Hafif bir yağış bırakırlar. Yere iyice alçaldıklarında “sis” adını alırlar. Memleketim Antakya’da yılın belirli bir döneminde sabahları sıklıkla sis olurdu. Bunun içinden geçerek okula giderken kendimi masal dünyasında gibi hissederdim.


Altokümülüsler, orta katman bulutlarıdır. Kolunuzu gökyüzüne 30 derecelik bir açıyla uzattığınızda bulutların genişliği bir-üç parmak arasındadır. Bulutların güneşe bakan yüzleri bembeyaz, diğer yüzleri koyu gridir. Undulatus adı verilen bir alt türü var ki mutlaka görmek istersiniz. Bir tür birbirine paralel yollar şeklinde sıralanır.





Bulut gözlemciliği çevremizi daha çok fark etmemizi, göğün güzelliklerini tanımamızı sağlayan özel bir uğraş. Afyon Bolvadin’deki Ortakarabağ düzlüklerini kaplayan fırtına bulutları da benzersiz bir görüntü oluşturmuş.


Altostratüsler gökyüzünü kaplayan orta katman bulutlarıdır. Güneşin ya da ayın görünmesini engelleyecek kadar kalın da olabilir, hafifçe görünmelerini sağlayacak denli ince de. İnceyse güneş ve ay çevresinde renkli bir ışık diski oluştururlar.


En yüksek katmanda bulunan sirrüsler tüy bulutları olarak bilinir. Bu tüyler yüksek irtifadaki sert rüzgârlarla savrularak düşen buz kristalleridir. Birkaç gün içinde yağmur gelebileceğine işaret ederler. Ender görülen ve Kelvin-Helmholz adı verilen sirrüs türünü araştırmanızı ısrarla öneririm.





Stratokümülüs lentikülaris bulutları, Ankara Dikmen’i mavi ve pembeye boyamış.


Sirrokümülüsler yüksek katmanda oluşan küçücük pamuk bulutlarıdır. Neredeyse tamamen buz kristallerinden oluşmuşlardır. Kolunuzu gökyüzüne 30 derecelik bir açıyla uzattığınızda bulutların genişliği bir parmağınızdan küçüktür.


Sirrüs bulutlarının yayılıp birleşmesi sonucunda oluşan ve incecik buz kristali tabakası halinde bulunan sirrostratüsler güneş ya da ay etrafından hale oluşturur. Bu bulutların genellikle 12 ila 24 saat arasında yağış getireceği belirtilir.





Devasa kümülonimüsler, Ankara’yı şimşeklerle aydınlatıyor. Göğün bu öfkeli devleri, çoğunlukla iyi hava bulutları olarak bilinen kümülüslerin birleşmesiyle oluşuyor.


Kilometrelerce uzanan nimbostratüsler kesintisiz ve orta-şiddetli yağışa sahip kalın ve gri bulutlardır. Karıştırıldığı kümülonimbüs ise yağışını daha kısa sürede bırakır. Bu bulutun getirdiği yağışa geniş yapraklı, karışık kuzey ormanlarında yakalanmak isterim. Damlalar yapraklara, dallara çarparak toprağa düşer. Düşerken oluşturdukları senfoniyi dinlerim. Gök gürültülü fırtına bulutları olan kümülonimbüsleri yeniden anlatmama gerek var mı?


Latince adlar karışık mı geldi? Bu karışıklığı ancak gözlem yaparak çözebilirsiniz. Şimdi başınızı pencereden uzatın ve gökyüzündeki hangi bulutun size göz kırptığını bulmaya çalışın.



Yazı: Burcu Meltem Arık
Fotoğraflar: Turgut Tarhan








__________________
"Ey egosu boyundan büyük insan..
Bir gün ölüp toprak olacaksın. Bir tohum filizlenecek ot olacaksın, bir öküz seni yiyecek ve atık olacaksın.. Yani hep aynı kalacaksın."

  Alıntı ile Cevapla
6 Üyemiz Basakca'in Mesajına Teşekkür Etti.
Eski 22.01.2012, 03:32   #3
Çevrimiçi
Canan
Çiçekci kız

Kullanıcıların profil bilgileri misafirlere kapatılmıştır.
Standart Cevap: Göğün Sessiz Kralları | Bulutlar

Kara bulutları çek Başakça aradan...
Teşekkürler ve eline sağlık.
__________________
  Alıntı ile Cevapla
3 Üyemiz Canan'in Mesajına Teşekkür Etti.
Eski 22.01.2012, 11:48   #4
Çevrimdışı
AFiLi
Kahraman Tazeoğlu

Kullanıcıların profil bilgileri misafirlere kapatılmıştır.
Standart Cevap: Göğün Sessiz Kralları | Bulutlar

Bir gün de bulutları çekeceğim ilham aldım teşekkürler başakça
__________________
Bütün şairler sana mı aşıktı ki,
Okuduğum her şiirde sen varsın..


Nazan Bekiroğlu
  Alıntı ile Cevapla
4 Üyemiz AFiLi'in Mesajına Teşekkür Etti.
Eski 22.01.2012, 14:56   #5
Çevrimdışı
LaLe
Ne Mutlu Türküm Diyene

Kullanıcıların profil bilgileri misafirlere kapatılmıştır.
Standart Cevap: Göğün Sessiz Kralları | Bulutlar

Bulutlar üzerine güzel bir yazı olmuş.


Bizim buralarda gök kızdığı zaman, aynı ilk fotoğraftaki gibi bakıyor tepeden bana Başakça, hatta daha da beter.

Gri rengin her tonunu en korkunç şekliyle görmek mümkün oluyor.



Ellerine sağlık.
  Alıntı ile Cevapla
2 Üyemiz LaLe'in Mesajına Teşekkür Etti.
Eski 06.02.2013, 04:03   #6
Çevrimdışı
Mathematician
Kroniköğrencideğilartık:D
Kullanıcıların profil bilgileri misafirlere kapatılmıştır.
Standart Cevap: Göğün Sessiz Kralları | Bulutlar

Coğrafya derslerini hatırladım birden. O zaman da sevememiştim bulutları...

Emeğine sağlık Başakça.
__________________
  Alıntı ile Cevapla
Mathematician'in Mesajına Teşekkür Etti
Cevapla

Bu Sayfayı Paylaşabilirsiniz

Etiketler
altokümülüsler, altostratüsler, binmiş, bulut, bulutlar, gavin pretor, göğün, gözlemcisi, gürültüsüne, hafifliyor, handbook, kitabının, kralları, kümülonimbüsler, kümülüsler, nimbostratüsler, olmak, sirrokümülüsler, sirrostratüsler, sirrüsler, stratokümülüsler, stratüsler, türbülans


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı

Hızlı Erişim


WEZ Format +3. Şuan Saat: 02:57.


Powered by vBulletin® Version 3.8.8
Copyright ©2000 - 2024, Jelsoft Enterprises Ltd.
Önemli Uyarı
www.forumgercek.com binlerce kişinin paylaşım ve yorum yaptığı bir forum sitesidir. Kullanıcıların paylaşımları ve yorumları onaydan geçmeden hemen yayınlanmaktadır. Paylaşım ve yorumlardan doğabilecek bütün sorumluluk kullanıcıya aittir. Forumumuzda T.C. yasalarına aykırı ve telif hakkı içeren bir paylaşımın yapıldığına rastladıysanız, lütfen bizi bu konuda bilgilendiriniz. Bildiriniz incelenerek, 48 saat içerisinde gereken yapılacaktır. Bildirinizi BURADAN yapabilirsiniz.